Dalsze przykłady adaptacji pism Józefa Flawiusza w Nowym Testamencie: Pogrom w Gadarze
Wizyta w Gadarze i kobieta z wyciekiem (J. AJ 15.10.3) W siedemnastym roku panowania Heroda Wielkiego do Syrii przybył z wizytą Cezar (Oktawian August). Wykorzystał to pozbawiony swojej prowincji Zenodor i podburzył mieszkańców Gadary. Gadarejczycy tłumnie wyszli na spotkanie z Cezarem, wśród...
Jezus wnukiem Heroda Wielkiego?
Ta hipoteza (autorstwa Josepha Raymonda) wydaje się wam absurdalna? Zmienicie zdanie po obejrzeniu filmu kanału UsefulCharts, na którym w świetny sposób zwizualizowano przy okazji rodowody dynastii herodiańskiej i hasmonejskiej w analogii do wersji Łukasza oraz wątek zamordowanego Antypatra. Czyli...
Przykłady adaptacji „Autobiografii” Józefa Flawiusza w pismach Łukasza cz.2: Józef, Jezus i Paweł
Autobiografia Józefa syna Matiasza pełna jest zdarzeń, które jako żywo przypominają te z pism Łukasza. Już sam rodowód, przedstawiony szerzej w poprzednim poście, zawiera identyczne imiona Matiaszy [Vita 1], a Łukasz, w swojej wersji rodu, wstawia wręcz "Józefa syna Matiasza" jako jednego z...
Przykłady adaptacji „Autobiografii” Józefa Flawiusza w pismach Łukasza cz.1: Ród Matiasza
"Autobiografia" Józefa Flawiusza (Βίος) stanowi de facto epilog i uzupełnienie Starożytności Żydowskich (Ἰουδαϊκὴ Ἀρχαιολογία), pochodzących z 94 r. n.e. Jej celem było przede wszystkim obrona reputacji autora wobec zarzutów innych Żydów, szczególnie dotyczących jego działań podczas wojny...
SYNOPSA – wersja 13.120: nowa teoria dwóch źródeł
Pierwszy w tym roku nowy pakiet zmian w Synopsie, a w nim:- poprawa tłumaczenia Prologu Ewangelii Łukasza, w tym dodanie powiązań z prologiem Wojny Żydowskiej Józefa Flawiusza;- dodanie porównania treści 1 Kor 11:23-26 z Łk 22:19-21 w Załączniku 11;- dziesiątki mniejszych poprawek;- dodanie nowego...
Prolog Ewangelii Łukasza jako bezpośrednie nawiązanie do Wojny Żydowskiej Józefa Flawiusza
Ewangelia Łukasza rozpoczyna się w sposób wyjątkowy na tle pozostałych ewangelii synoptycznych. Autor, zwracając się do Teofila, konstruuje prolog przypominający w swym stylu klasyczną historiografię grecko-rzymską. W szczególności wprowadzenie to wykazuje uderzające podobieństwa do „Wojny...
Dzieła Józefa Flawiusza: ich datowanie oraz opis procesu wydawniczego w starożytności
Zanim przejdziemy do szczegółowej analizy możliwych powiązań między dziełami Łukasza a twórczością Józefa Flawiusza, warto najpierw określić chronologię utworów tego żydowsko-rzymskiego historyka. Precyzyjne datowanie jego prac pozwoli nam na lepsze zrozumienie, czy i w jakim stopniu, oraz w jakim...
Wojna Żydowska: Napływ tłumów i powstańcy w płomieniach ognia
Po śmierci Heroda Wielkiego władzę w Judei przejmuje jeden z jego synów: Herod Archelaos, a przynajmniej tak wynika z testamentu, który podważają inni jego krewni. Archelaos zmuszony jest więc udać się w podróż do Rzymu by bronić swoich racji przed bratem Antypatrem. Kiedy w Rzymie toczy się...
Uzupełnienie kontekstu „magów ze Wschodu”
Warto w tym miejscu uzupełnić kilka informacji. Często mówi się o magach / królach jako o osobach przybywających z terenów Persji. "Persja" w tym okresie jako państwo nie istniała, a dokładniej od czasu podboju przez wojska Aleksandra Wielkiego. W latach 247 p.n.e. – 224 n.e. istniało za to...
Ucieczka Heroda Wielkiego do Egiptu
Wszyscy znamy opowieść ewangelisty Mateusza o tym, jak "magowie ze Wschodu" przybyli z darami do Judei szukając nowonarodzonego króla żydowskiego Jezusa, a ojciec jego Józef wraz z "przyrzeczoną mu" Marią (gr. Mariam) musieli uciekać do Egiptu przed gniewem Heroda, który to kazał pozabijać...
Hebrajskie tło Ewangelii cz. 11: Palec Boży
Jednym z bardziej interesujących przykładów treści, wskazujących na hebrajskie tło leksykalne, jest perykopa o Królestwie podzielonym. Parabola ta ma charakter szczególny. Zaliczana jest do warstwy Q, ale nie do końca się z nią pokrywa. Składa się z kilku segmentów, z których tylko część występuje...
Pięciu Herodów
Jednym z błędów występujących na etapie przekładu, jak i późniejszej redakcji tekstu, są błędy metatranslacyjne. Są to uchybienia dotyczące samego procesu przekładu lub redakcji tekstu, braku właściwej korekty tekstu, pomyłki w nazwiskach, datach, danych liczbowych. Mogą wynikać zarówno z...
Hebrajskie tło Ewangelii cz. 10: Konstrukcje gramatyczne
Jednym z najrzadziej występujących zaimków w Nowym Testamencie jest κακεῖθεν ("i stamtąd"). Jest to złożenie καί ("i") + ἐκεῖθεν ("stamtąd"), co odpowiada hebrajskiemu וּמִשָּׁם (u-mi-sham), czyli „i stamtąd”. Zwrot ten znajdziemy tylko w dwóch wersetach ewangelii: Mk 9:30 Κακεῖθεν ἐξελθόντες......
Hebrajskie tło Ewangelii cz. 9: Wnętrze grobów
Wracamy do tematu hebrajskich gier słownych w mowie przeciwko faryzeuszom, bo oto przed nami kolejna fascynująca perykopa o grobach pobielanych, zamykająca parabolę o wnętrzu kielicha. I tutaj odnajdujemy nie tylko gry słowne u Mateusza, ale też wyraźne zależności tekstu greckiego od pierwowzoru...
Słownictwo medyczne w NT cz. 16 zioła emmenagogiczne
Przygotowując ostatni artykuł nt. tła hebrajskiego w perykopie o dziesięcinie wspomniałem na marginesie o kontekście medycznym, dotyczący wymienionych przez ewangelistów ziół, który praktycznie nie jest szerzej znany. Wszystkie wskazane w obydwu wersjach tekstu zioła, zarówno w starożytnej...
Hebrajskie tło Ewangelii cz. 8: O połykaniu wielbłąda
Omawiana przed chwilą perykopa o dziesięcinie z ziół w wersji Mateusza kończy się jednym z najbardziej znanych i obrazowych logiów, o komarze i wielbłądzie: Mt 23:24 Przewodnicy ślepi! Przecedzacie komara, zaś wielbłąda połykacie! Porównania zwierzęce należą niemal wyłącznie do języka M (tj....
Najnowsze posty, artykuły i informacje projektowe, w tym wydawnicze – zawsze na naszym profilu Facebook:
Synopsa Trzech Ewangelii to przekład dla wymagających – dla tych, którzy chcą wgryźć się głębiej w tekst ewangeliczny i jego podwaliny. Przedstawia nowe otwarcie dla problemu synoptycznego. Pokazuje nieznane dotąd polskiemu czytelnikowi miejsca, w których hebrajsko- lub aramejskojęzyczny pierwowzór (ustny lub spisany) ma więcej sensu niż greka. Pozycja obowiązkowa na polskim rynku dla każdego, kto chciałby spojrzeć za kulisy formowania się Ewangelii Mateusza, Marka i Łukasza.
Świecki przekład ewangelii to dzieło wyjątkowe nie tylko na polskim rynku wydawniczym. Trzymam kciuki za jak najszybszą premierę.
Odważny i potrzebny projekt, który ma szanse wzbudzić żywą dyskusję nie tylko wśród ekspertów. Polecam jako źródło inspiracji dla każdego pasjonata szeroko pojętej biblistyki.